W kolejnym wykładzie kongresu online IPNFA 2022 doświadczeni instruktorzy metody PNF pokazują jak choroba Parkinsona wpływa na pacjentów, prezentują przykłady terapii z wykorzystaniem PNF-u oraz dzielą się przydatnymi wskazówkami dotyczącymi programu ćwiczeń do domu. Film z polskimi napisami znajdziesz poniżej.

Rozdziały

  • Wprowadzenie 0:00
  • Zawartość wykładu 0:54
  • Fakty na temat choroby Parkinsona 1:50
  • Wytyczne dotyczące terapii pacjentów z chorobą Parkinsona 13:00
  • Testy 16:46
  • PNF w terapii pacjentów z chorobą Parkinsona 17:51
  • Filozofia oraz podstawowe zasady i procedury PNF 19:00
  • Techniki PNF w terapii pacjentów z chorobą PNF 23:25
  • Cele terapeutyczne 24:57
  • Przykłady terapii PNF osób z chorobą Parkinsona 27:00
  • Program ćwiczeń do domu 42:45
  • Zakończenie 45:43

Wprowadzenie 

Witamy na naszym wykładzie „Choroba Parkinsona. Narzędzia PNF w terapii”. Na początku chcielibyśmy się przedstawić. Nazywam się Ulla Bertinchamp. Jestem fizjoterapeutką i instruktorką advance IPNFA. Pracuję na oddziale rehabilitacji dla osób starszych oraz w gabinecie w szpitalu regionalnym niedaleko Genewy w Szwajcarii. 

Nazywam się Frits Westerholt. Jestem fizjotrapeutą i instruktorem senior IPNFA, Pracuję w prywatnym gabinecie w Szwajcarii niedaleko stolicy Bern.

Zawartość wykładu

Na początku wykładu przedstawię czego będzie dotyczył. 

Rozpoczniemy od kilku neurofizjologicznych faktów na temat choroby Parkinsona. Następnie zobaczymy co proponują wytyczne międzynarodowe w odniesieniu do terapii pacjentów. W rozdziale „Przydatne narzędzia PNF w terapii” przedstawimy nowy pogląd na temat tego, które aspekty koncepcji PNF są bardzo przydatne w terapii choroby Parkinsona. 

Zaprezentujemy przykłady terapii do pracy nad strukturą i poziomem aktywności pacjenta, gdy dotykamy pacjenta i bez kontaktu rąk terapeuty. Na końcu podsuniemy kilka pomysłów na program ćwiczeń do domu. Na koniec przedstawimy najważniejsze informacje do zapamiętania.

Fakty na temat choroby Parkinsona

Na początku chciałbym przedstawić Ci kilka faktów na temat choroby Parkinsona. 

  • Choroba Parkinsona jest drugą, po chorobie Alzheimera, najczęściej występującą chorobą neurologiczną. 
  • Choroba dotyka 1 % populacji osób po 60 roku życia na świecie. 
  • Ryzyko zachorowania na chorobę Parkinsona wynosi 9 % po 50 roku życia.
  • Choroba rozpoczyna się zazwyczaj pomiędzy 50 a 60 rokiem życia. Jednak około 5 procent osób z chorobą Parkinsona w momencie postawienia diagnozy ma mniej niż 40 lat.

Na potrzeby naszego wykładu nagraliśmy dwóch pacjentów z chorobą Parkinsona. Jak widzisz na filmach możemy zaobserwować wiele różnych obrazów klinicznych choroby. Niektórzy pacjenci są w stanie prowadzić w miarę normalne życie. Inni pacjenci napotykają wiele trudności w życiu codziennym. 

W życiu codziennym pacjenci doświadczają często braku zrozumienia ich objawów przez społeczeństwo. Drżenie jest kojarzone z nadużywaniem alkoholu lub leków. Spowolniona prędkość ruchów i zamrożenie ruchu są interpretowane jako brak motywacji. Stres nasila objawy.

W odniesieniu do etiogii możemy powiedzieć, że nie jest jasne, co jest przyczyną choroby Parkinsona. Hipoteza mówi, że przyczyną może być połączenie predyspozycji dziedzicznych i wpływ środowiska.

Jeżeli spojrzymy do mózgu, zauważymy:

  • Zwiększone zmiany degeneracyjne w komórkach nerwowych w istocie czarnej jąder podstawy. 
  • Występuje obniżone przewodnictwo neuroprzekaźnika zwanego dopaminą spowodowane zmniejszoną produkcją w istocie czarnej z uwagi na wspomniane zmiany degeneracyjne w komórkach nerwowych. 
  • Komórki nie rozpoznają kodu dopaminy.
  • We wczesnym stadium choroby Parkinsona następuje również utrata komórek w innych częściach mózgu, które nie są zaangażowane w produkcję dopaminy. 

Objawy różnią się w zależności od zaatakowanej części mózgu. 

Pocenie się jako objaw z autonomicznego układu nerwowego, ból, zaburzenia snu, problemy psychologiczne to tylko kilka przykładów.

Ważne jest, aby zwrócić uwagę, że diagnoza choroby Parkinsona może być pewna tylko wtedy, gdy 80 % komórek istoty czarnej jest zniszczonych. I to, co jest istotne dla nas jako fizjoterapeutów to to, że objawy motoryczne pojawiają się, gdy stężenie dopaminy w ciele prążkowanym wynosi mniej niż 60 do 70 procent.

Jądra podstawy znajdują się w środkowej części mózgu. Są częścią wielu pętli i obwodów w mózgu i posiadają złożone połączenia z korą przedczołową i układem limbicznym, które pełnią ważną funkcję w procesach wykonawczych i kognitywnych. Jądra podstawy biorą udział w wewnętrznej regulacji następujących procesów 

  • Przewidywanie, inicjowanie i synchronizacja ruchów i aktywności mięśniowej.
  • Aktywność odruchowa, taka jak reakcje równoważne.
  • Wspomaganie i hamowanie ruchów i postawy.
  • Czasowe wykonanie ruchów.
  • I bardzo ważny fakt – uczenie się prostych i złożonych ruchów.

Objawy ruchowe w chorobie Parkinsona

Jeśli chodzi o objawy ruchowe choroby Parkinsona możemy zauważyć objaw koła zębatego i sztywność. Na tym wideo zobaczysz przykład pacjenta cierpiącego na chorobę Parkinsona. Ma on poważne problemy ruchowe. Na wideo widać bardzo dużą sztywność i problemy z rozpoczęciem ruchu do przodu i do tyłu w pozycji siedzącej. 

Poza objawem koła zębatego i sztywnością my jako fizjoterapeuci możemy zaobserwować lub poczuć przykurcze mięśniowe prowadzące do zmiany postawy i unieruchomienia, bolesne skurcze mięśni, zamrożenie, gdy pacjent chce rozpocząć ruch, drżenie. 

Na tym wideo zobaczyć możemy inne objawy ruchowe. Hipokinezja/akinezja (zmniejszona aktywność ruchowa) i bradykinezja (spowolniona aktywność ruchowa). Bradykinezja jest również często widoczna w mimice twarzy. W chodzie – pacjenci chodzą robiąc małe kroki. Jeśli chodzi o głos – dyzartia. W przełykaniu – dysfagia. Obserwujemy także obniżoną kontrolę posturalną i kontrolę ruchu prowadzącą do zaburzenia reakcji równoważnych. Pacjent wykazuje również zmniejszoną koordynację, gdy używa pomocy do chodzenia, takiej jak laska lub chodzik.

Objawy kognitywne w chorobie Parkinsona

Objawy niezwiązane z ruchem, które zauważamy, to zmiany kognitywne. Wielu pacjentów ma problem z wewnętrzną kontrolą uwagi kluczową dla zadań nierutynowych, przeniesieniem uwagi z jednego bodźca na inny, mają problem z planowaniem aktywności, aby uporządkować kroki konieczne do osiągnięcia celu, pacjenci mają problem z koncentracją. 

Dodatkowo pacjenci mają problem z zachowaniem i wykorzystywaniem informacji, wykonaniem zadań podwójnej uwagi, takich jak chodzenie i rozmawianie, podejmowaniem decyzji, czyli rozważaniem plusów i minusów danych możliwości, również interakcje społeczne są czasem trudne na przykład zrozumienie intencji, pragnień i humoru innych.

Zmiany autonomiczne w układzie nerowowym i zespół zmęczenia

Oprócz wspomnianych problemów kognitywnych, pacjenci cierpiący na chorobę Parkinsona wykazują również zmiany w autonomicznym układzie nerwowym, takie jak dysfunkcja termoregulacyjna, problemy trawienne i zaburzenia sercowo-naczyniowe. Zaburzenia snu są bardzo uciążliwe dla pacjenta i osób z jego otoczenia. 

Kolejnym niezwiązanym z aktywnością ruchową objawem, z którym pacjentowi trudno sobie poradzić jest zespół zmęczenia. Depresja oraz brak aktywności są również często dostrzeganymi objawami niezwiązanymi z aktywnością ruchową.

Powolne lub szybkie postępowanie choroby Parkinsona wraz z wtórnymi mięśniowo-szkieletowymi i nerwowo-mięśniowymi objawami wpływają na jakość życia pacjenta w kontekście ograniczeń na poziomie aktywności i partycypacji.

Pięciostopniowa Skala Hoehn-Yahra ocenia zaawansowanie kliniczne choroby Parkinsona. W tym wideo chcemy zaprezentować jednego z naszych pacjentów. Jest rolnikiem niezależnym w czynnościach dnia codziennego i przemieszczaniu się ocenionym według skali na stopień 1-2. Jak możesz zobaczyć na filmie jest w stanie samodzielnie zejść na podłogę i z niej wstać. Ale jak możesz zauważyć, za każdym razem gdy osiągnie nową pozycję robi sobie przerwę, zanim przejdzie do kolejnej pozycji. 

Teraz pokażemy innego pacjenta. Był informatykiem, a teraz żyje w domu opieki dla seniorów z uwagi na mocne nasilenie się objawów i niepełnosprawności. Ponieważ jest niemalże całkowicie zależny od osób trzecich w czynnościach dnia codziennego, to został oceniony na stopień 5 w skali Hoenh-Yahra. 

Wytyczne dotyczące terapii pacjentów z chorobą Parkinsona

Teraz przyjrzymy się wytycznym dotyczącym terapii pacjentów z chorobą Parkinsona. Rolą fizjoterapii jest maksymalizacja funkcjonalnej sprawności i minimalizacja wtórnych powikłań poprzez rehabilitację ruchu, w kontekście edukacji i wsparcia dla całego człowieka.

Ogólnym celem jest optymalizacja niezależności, bezpieczeństwa i samopoczucia, a przez to poprawa jakości życia. 

Badania wykazały, że fizjoterapia przynosi krótkoterminowe korzyści dla pacjentów z chorobą Parkinsona. 

Jeżeli spojrzymy na wytyczne dotyczące terapii, są one zgodne co do tego, że generalnie niemożliwe jest wyleczenie choroby Parkinsona, jedynie zmniejszenie objawów. Tak zwana faza „miesiąca miodowego” trwa w pierwszych 5 do 10 lat leczenia medycznego, podczas którego u pacjenta nie występują prawie żadne objawy.

Ważne jest, że pacjent powinien trenować jakiś sport wytrzymałościowy, aby utrzymać kondycję na optymalnym poziomie. Czas wolny jest istotny, ponieważ już wiemy, że stres nasila objawy, dlatego też musimy sprawdzić, jakie pacjent ma zainteresowania i motywację. Życie towarzyskie i obniżenie stresu są również ważnymi kwestiami, które należy rozważyć w terapii osób z chorobą Parkinsona.

Terapia pacjenta powinna opierać się na podejściu ukierunkowanym na pacjenta, tak aby interwencje dopasowane były do potrzeb, motywacji i umiejętności pacjenta i jego opiekunów, krewnych i przyjaciół. Interdyscyplinarna współpraca w zakresie terapii w następujących obszarach jest również istotna. Zarówno motywacja, jak i leki są bardzo ważne w kontekście dobrego samopoczucia pacjenta, szczególnie, aby wpłynąć na zachowanie motoryczne pacjenta i jego możliwości przemieszczania się w życiu codziennym.

Fizjoterapia powinna opierać się na wytycznych i odbywać się regularnie. Zawsze dużym plusem jest, jeśli fizjoterapeuta ma doświadczenie w terapii choroby Parkinsona. Terapia powinna być specyficzna dla równowagi i funkcji motorycznej. Terapia zajęciowa jest istotna, aby zapewnić wybór jak najlepszych pomocy i aby wspierać pacjenta w przystosowaniu się do nowego otoczenia. Logopedia i terapia mowy może pomóc pacjentowi zachować zdolności komunikowania się. Dieta jest kolejnym ważnym punktem. Rodzina, przyjaciele i zwierzęta są pozytywną stroną życia pacjenta i powinni zostać włączeni w terapię. W celu skutecznej komunikacji ważne jest, że wszystkie informacje dla pacjenta i opiekunów powinny zostać podane w formie werbalnej i pisemnej. 

Testy i pomiary

Zanim przejdziemy do zaprezentowania pomysłów na terapię, chcemy przedstawić Ci kilka testów, które są odpowiednie w celu kontroli naszej terapii. Abyśmy byli w stanie zbudować zindywidualizowany program terapii, istotne jest wykorzystywanie przyjętych testów, które dadzą Ci pogląd na to, jak rozwija się choroba. 

  • Na początek dobrze znany test Tinetti. Test ten obejmuje równowagę i chodzenie.
  • Test wstań i idź jest również przyjętym testem. Mierzymy nim ilość potrzebnego czasu. To, co możemy jeszcze zmierzyć to ilość kroków i/lub ilość kroków potrzebnych do zmiany kierunku. 
  • Test 10-metrowego marszu również można użyć do pomiaru czasu i liczby kroków. 

Ważne dla każdego typu oceny jest — test powinien być krótki, wystandaryzowany i łatwy do wykonania.

Jak wykorzystać PNF w terapii pacjentów z chorobą Parkinsona

A zatem jak możemy wykorzystać koncepcję PNF w terapii pacjentów z chorobą Parkinsona? Pamiętamy o tym co Knott i Voss postulowali w 1956. „Sensowne ruchu są podstawą dla udanego życia i są ukierunkowane na fundamentalne cele”. To powinno stanowić pewną wytyczną w terapii.

Jeśli przyjrzymy się krótko koncepcji PNF to widzimy trzy ważne aspekty. Filozofię, teorię i podejście, które prowadzi terapeutę przez proces oceny, rozumowania klinicznego i terapii. Podstawowe zasady i procedury. Narzędzia, które zwiększają aktywność mięśniową pacjenta i pozwalają mu ćwiczyć lepiej lub szybciej. Techniki zaprojektowane specyficznie w celu poprawy struktur ciała i funkcji ciała, na przykład mobilności, siły, relaksacji, etc. 

Filozofia oraz podstawowe zasady i procedury PNF

W naszej filozofii PNF przyjmujemy pozytywne podejście. Szukamy aktywności, które nasz pacjent potrafi już wykonać, oraz miejsc, w których części ciała są silniejsze. Wykorzystujemy to, aby być w stanie torować gorzej wykonywane aktywności i słabsze części ciała w celu lepszej integracji i partycypacji. Cały czas szukam sposobów, aby osadzić moją terapię w funkcjonalnym kontekście, dzięki czemu mój pacjent poddawany jest bezpośredniej terapii związanej ze specyficzną czynnością dnia codziennego. 

Podejście PNF wyraźnie celuje w ukryte rezerwy pacjenta, aby poprawić wykonanie aktywności. Fascynującym aspektem metody PNF jest to, że zawsze bierzemy pod uwagę całego pacjenta tak w trakcie oceny, jak również podczas terapii. Atutem jest to, że możemy wykorzystać silne i zdrowe części ciała, aby poprawić te słabsze. Jest to szczególnie używane w pośredniej części terapii w koncepcji. Daje nam to również możliwości trenowania naszych pacjentów na różne sposoby, co oznacza, że pacjent nie będzie się bardzo męczył w krótkim czasie. 

Integracja zasad nauczania motorycznego i kontroli motorycznej jest niezbędna w naszej terapii. Pomagają one poprawić umiejętności pacjenta i są ważne, jeżeli terapeuta chce przechodzić z terapii z rękami na pacjencie na początku, bardziej do interwencji z rękami z pacjenta w późniejszym czasie w terapii.

Na podstawie rekomendacji z wytycznych podstawowe zasady i procedury są wspaniałymi narzędziami do terapii pacjenta. Wszystkie bodźce można połączyć z korzyścią dla pacjenta i jego celu terapeutycznego. Stymulacja dotykowa i stymulacja werbalna w rytmie, nawet zaznaczonym muzyką, są znakomitymi narzędziami do torowania ruchów. 

Praktyka pokazała, że stymulacja ukierunkowana na zewnętrzne punkty odniesienia pomagają pacjentowi rozpocząć i wykonać ruchy lub aktywności, na przykład prosimy pacjenta by popatrzył na sufit i wyciągnął się w jego kierunku, aby podkreślić wyprost tułowia, aby obrócił się w stronę drzwi lub swojego chodzika w celu torowania rotacji tułowia, lub aby zbliżył się w kierunku swoich butów w celu torowania zgięcia tułowia. Stymulacja ukierunkowana na ciało, taka jak przeniesienie ręki do kolana jest również dobrym narzędziem. W zależności od zaawansowania choroby Parkinsona opór będzie jedynie oporem nakierowującym. Połączony z trakcją, oba narzędzia są często pomocne, aby umożliwić pacjentowi wykonanie płynnych ruchów. 

Stretch jest doskonałym narzędziem do rozpoczęcia aktywności lub ruchu. Zmiana normalnej kolejności ruchu pomaga ćwiczyć część aktywności, na przykład wzorzec miednicy, aby nauczyć pacjenta scootingu do tyłu. Wzorce należy wykorzystywać, aby przygotować aktywności pacjenta, nad którymi musi pracować. Praca we wzorcu ułatwia pacjentowi wykonanie ruchów lub aktywności, które chcemy poprawić.

Mechanika ciała terapeuty to również bardzo istotny punkt. Poruszanie się wraz z pacjentem w trakcie aktywności sprawia, że ruchy są bardziej płynne. Dodatkowo, jeśli pacjent patrzy na terapeutę, to terapeuta jest dla niego bodźcem wzrokowym i umożliwia pacjentowi wykonanie bardziej skoordynowanego ruchu. 

Rozumowanie kliniczne jest procedurą terapeuty używaną w celu oceny potrzeb i problemów pacjenta, aby zaplanować i przeprowadzić terapię według koncepcji PNF. Ocena pacjenta często wskazuje, że terapeuta powinien pracować na obu poziomach, czyli na poziomie struktury i aktywności pacjenta. Specyficzne techniki koncepcji PNF są znakomitymi narzędziami do tego celu.

Techniki PNF

Dla pacjenta z chorobą Parkinsona rytmiczne pobudzanie ruchu jest świetną techniką, aby nauczyć pacjenta rozpoczęcia, nauczenia się lub wykonania ruchu, lub aktywności w sposób płynny. Kombinacja skurczów izotonicznych oznacza połączenie pracy koncentrycznej, ekscentrycznej i statycznej w tych samych grupach mięśniowych. Jest to znakomita technika do pracy na poziomie struktury. Zastosowanie kombinacji skurczów izotonicznych na czworogłowy uda na przykład przygotowuje aktywność transferu z siadu do stania i na odwrót. 

Wykorzystanie powtarzalnego stretchu na początku ruchu pomaga rozpocząć ruch lub aktywność. Zastosowanie powtarzalnego stretchu w trakcie ruchu uczy pacjenta zwiększania zakresu ruchu i pracy nad koordynacją pomiędzy różnymi grupami mięśniowymi. Powtarzalny stretch może być również pomocną techniką, jeżeli u pacjenta występuje objaw zamrożenia ruchu.

Technika dynamicznej zwrotności ciągłej wspomaga pacjenta w nauce zmiany kierunku, na przykład zmiana z chodu do przodu na chód do tyłu.

Trzymaj-rozluźnij i napnij-rozluźnij to techniki rozluźniające stosowane na przykurcze mięśniowe.

Na podstawie procesu rozumowania klinicznego cele terapeutyczne dla każdego pacjenta są ustalane indywidualnie. Dla większości pacjentów z chorobą Parkinsona ważne są następujące cele terapeutyczne: 

  • Na poziomie struktury i funkcji ciała – wzmacnianie ogólne lub danej części ciała.
  • Poprawa/utrwalenie wydajności aerobowej.
  • W koncepcji PNF można pracować nad oddechem, który należy do podstawowych czynności życiowych. Praca nad wydechem i wdechem poprzez wywieranie oporu na klatkę piersiową lub na mięśnie brzucha wzmacnia mięśnie i mobilizuje stawy klatki piersiowej, przez co ułatwia pacjentowi oddychanie. 
  • Poprawa i utrwalenie mobilności i inicjacji ruchu to kluczowe cele dla pacjentów z chorobą Parkinsona. 

To, w jaki sposób osiągnąć te cele, jest tematem naszej dzisiejszej prezentacji. 

Praca na poziomie aktywności jest czymś, nad czym chcą pracować pacjenci, ponieważ większość pacjentów chce pozostać lub stać się bardziej niezależną osobą. 

  • Trening chodu, zapobieganie upadkom, trening równowagi i elastyczności, trening strategii ruchu, czynności dnia codziennego takie jak ubieranie się lub transfery, na przykład położenie się i wstawanie z łóżka, czy siadanie i wstawanie z krzesła. 
  • U pacjentów, którzy często upadają, ważne jest wypracowanie strategii wstawania z podłogi. W zależności od otoczenia, w jakim żyje pacjent, istotne może być przećwiczenie tego z rodziną lub przyjaciółmi pacjenta.
  • Poprawa i utrwalenie sprawności fizycznej to kolejny ważny cel na poziomie aktywności. 

Przykłady terapii PNF osób z chorobą Parkinsona 

W tym wideo pokażemy ćwiczenie dla rotacji tułowia w leżeniu w pozycji haka. Rotacja jest ważna w celu zmniejszenia napięcia mięśniowego pacjenta i poprawy mobilności. Najpierw rozpoczęłam rytmiczne pobudzanie ruchu z nóg próbując zwiększyć zakres ruchu tułowia. Ponieważ poruszanie tułowiem było dla pacjenta bardzo trudne, spróbowałam podkreślić rotacje tułowia poprzez zastosowanie oporu na miednicę i techniki dynamicznej zwrotności ciągłej. Aby pomóc pacjentowi wykonywać ruch w określonym rytmie, dodałam werbalne polecenie. To ćwiczenie jest proste do wykonania dla opiekunów i rodziny, aby przygotować aktywność transferu z pozycji leżenia tyłem do pozycji siedzenia na brzegu łóżka. 

Kolejnym przykładem terapii jest torowanie wyprostu tułowia z wykorzystaniem wzorca Thrust kończyny górnej. Celem, na jaki został nałożony nacisk, była poprawa lub utrwalenie mobilności tułowia. Wykorzystuję stymulację wzrokową i werbalną, jak również niewielki opór. Wszystko to połączone z techniką rytmicznego pobudzania ruchu. Na początku ruch pasywny kończyny górnej, następnie powolne przejście do wspomaganego ruchu pomagając pacjentowi przemieścić kończynę, a ostatecznie przejście do bardziej aktywnych ruchów przeciwko oporowi. 

W codziennym życiu tego pacjenta transfer z pozycji leżenia tyłem do pozycji siedzącej i z powrotem był kluczową aktywnością do terapii. Pacjent chciał być bardziej niezależny. Cel terapii był jasny – trening strategii ruchowych oraz trening równowagi i elastyczności. Wykorzystałem różne wzorce, aby poprawić wykonanie pacjenta. Stymulacja wzrokowa i werbalna są dla pacjenta ważne, aby wiedział, jak poruszać głową i górną częścią ciała w sposób prawidłowy i ekonomiczny. Technikami nauki i usprawniania pacjenta w tym przykładzie były rytmiczne pobudzanie ruchu i kombinacja skurczów izotonicznych. Zrobiłem zdjęcia tej sekwencji, aby pomóc w programie ćwiczeń wykonywanych w domu dla pacjenta, dając mu wskazówkę wzrokową, a także dla opiekunów, aby pokazać, w jaki sposób pomóc pacjentowi w tej aktywności.

Do wykonywania aktywności w siadzie, takich jak obrót w lewą lub prawą stronę, aby wziąć coś ze stołu. Mobilność tułowia i koordynacja kończyn górnych są ważnymi czynnikami. Praca nad rotacją tułowia pomaga znormalizować napięcie mięśniowe. W tym przykładzie wykorzystuje wzorzec Thrust, aby osiągnąć ten cel. Dodane są wskazówki wzrokowe i werbalne, aby osiągnąć lepszy zakres ruchu. Jest to również ćwiczenie, które pacjent może wykonywać w domu.

Jako zajęcie w czasie wolnym, dla tego pacjenta ważne jest siedzenie przy biurku w celu pracy przy komputerze. Problemem jest, że gdy siedzi zawsze przechyla się w lewo i przechodzi do zgięcia. Zatem celem tej sesji terapeutycznej była praca nad wzmacnianiem jego pozycji i przeniesienia ciężaru oraz obciążaniem prawej strony. Na początku wykorzystałam rytmiczne pobudzanie ruchu i werbalną stymulację, aby osiągnąć obciążanie prawej strony. W celu pracy nad pozycją wyprostowaną zastosowałam opór na bark i poprosiłam pacjenta, aby uniósł głowę i popatrzył na prawą, górną krawędź ekranu. Aby bardziej podkreślić wyprost tułowia, wykorzystałam oporowany oddech przy wdechu i ekscentryczny skurcz przy wydechu. Wykorzystanie oddechu bardzo ułatwiło pacjentowi osiągnięcie trochę większego wyprostu tułowia. Praca nad rotacją tułowia ze wzorcem łopatki. Kończynami górnymi. Ręka na głowie pomogła mu uzyskać więcej wyprostu w tułowiu. 

Celem tego ćwiczenia jest trenowanie z pacjentem strategii ruchowej wstawania z pomocą. Ula toruje ruchy miednicy i łopatki używając techniki rytmicznego pobudzania ruchu. Zarówno, aby pokazać pacjentowi, jak wykonać ruch, jak i po to, by jednocześnie ocenić, w jakim stopniu pacjent jest samodzielnie aktywny i czy będzie w stanie wykonać część ruchu być może bez naszej pomocy. To jest dla Uli idealna technika, aby przejść z pracy z rękami na pacjencie do pracy bardziej bez użycia rąk w ciągu jednej sekwencji. Stymulacja wzrokowa, werbalna i dotykowa wspomagają działania pacjenta i pomagają my wykonać aktywności w sposób silniejszy i niezależny.

Celem aktywności pokazanej na tym wideo jest chwycić chodzik rękami, dojść z chodzikiem do łóżka i usiąść. Aby torować aktywność chwycenia chodzika, Ula wykorzystuje chodzik jako wskazówkę wzrokową. Wskazówki werbalne zostały przekazane w dwóch krokach. Najpierw obróć głowę i popatrz na chodzik, następnie połóż swoje ręce na chodziku. Dodatkowo, aby nauczyć pacjenta jak położyć ręce na chodzik, wykorzystała technikę rytmicznego pobudzania ruchu. Następnie Ula kontynuowała pasywnie, przechodząc do ruchów wspomaganych, a na końcu pacjent był w stanie wykonać ruch samodzielnie. W trakcie chodzenia Ula skorzystała z podstawowych zasad aproksymacji na miednicę dla fazy podporu, opór nakierowujący na miednicę w fazie przeniesienia. Polecenia werbalne były przekazywane rytmicznie i połączone ze stymulacją wzrokową. W celu torowania obrotu w pozycji wyprostowanej przed łóżkiem zastosowane zostały te same podstawowe zasady i techniki.

W tym przykładzie zajmiemy się treningiem chodu, treningiem równowagi i elastyczności, jak również poprawą mobilności. Wykorzystuję obustronnie kombinację wzorca łopatki i miednicy wraz z techniką rytmicznego pobudzania ruchu. Stymulacja wzrokowa i werbalna, jak również lekki opór wspomagają ruch pacjenta w trakcie tego ćwiczenia. 

W tym ćwiczeniu chodziło o przygotowanie programu ćwiczeń w domu, którego celem była praca nad rotacją tułowia i naprzemiennym ruchem. Na zmianę wywieram opór na lewą i prawą łopatkę dla elewacji tylnej, aby podkreślić rotację tułowia z wyprostem. Komendą werbalną było „do drzwi”. Wskazówką wizualną było dotknięcie ramy drzwi. Wykonanie ćwiczenia techniką dynamicznej zwrotności ciągłej nie było możliwe, ponieważ pacjent nie był w stanie zmieniać jednego kierunku na przeciwny przeciw oporowi manualnemu. Z tego powodu powróciłam do początkowego torowania łopatki. Teraz pokażemy to samo ćwiczenie jako ćwiczenie do domu. Celem jest praca nad rotacją tułowia i ruchami naprzemiennymi. Dodanie muzyki daje pacjentowi wskazówkę werbalną, aby poruszać się rytmicznie, co wspomaga bardziej płynne poruszanie się.

Kolejny przykład jak wzmacniać prostowniki grzbietu pacjenta i zwiększyć mobilność w wyproście. Używamy taśmy thera-band i wzorca kończyny górnej. Pacjent stoi oparty o ścianę i poprzez położenie swoich rąk na miednicy Ula pomaga pacjentowi kontrolować postawę oraz zmniejsza ryzyko ruchów kompensacyjnych. Wykorzystujemy stymulację werbalną i dotykową, dzięki czemu pacjentowi łatwiej jest wykonać aktywność oraz może nauczyć się kontrolować ćwiczenie. To ćwiczenie można wykonywać również w domu. 

Łatwym ćwiczeniem do poprawy mobilności tułowia jest oparcie się obiema rękami o drabinki. Dodając stymulację werbalną lub wzrokowe wskazówki na podłodze, uczymy pacjenta, w którym miejscu stawiać stopy. W domu do oparcia się pacjent może wykorzystać regał na książki. To ćwiczenie podwójnej uwagi jest doskonałe, jeśli skupiamy na zapobieganiu upadkom w kontekście treningu równowagi i elastyczności. Pomaga również pacjentowi utrwalić lub poprawić mobilność. Stopień i naklejki wykorzystujemy jako wskazówki wizualne. Stymulacja werbalna była bardzo ważna, aby naprowadzać pacjenta w tym trudnym ćwiczeniu. Najważniejsze punkty ćwiczenia zostały nagrane na komórce, aby pacjent mógł wykonywać je w domu.

Przeplatanka/kroki skrzyżne to doskonałe ćwiczenie do pracy nad koordynacją, rotacją tułowia i przemieszczaniem się jednocześnie. W tym przykładzie jest to ćwiczenie bez rąk na pacjencie. Wykorzystujemy naklejki na podłodze, które służą pacjentowi za stymulację wzrokową. Jeśli to konieczne pacjent może wykonać to ćwiczenie z muzyką. Terapeuta lub inna osoba może też dawać polecenia werbalne. Oczywiście ćwiczenie to pacjent może wykonywać w domu. 

W celu trenowania równowagi, to podwójne zadanie jest bardzo trudne dla pacjentów. Poprzez stymulację wzrokową i werbalną możemy wspomagać działania pacjenta i wprowadzić sekwencję, aby osiągnąć płynne wykonanie czynności.

Program ćwiczeń do domu 

Zobaczmy teraz istotne wskazówki dotyczące programu ćwiczeń do domu.

  • Weź pod uwagę dzienny stan pacjenta. 
  • Wykorzystaj wskazówki słuchowe: muzykę z rytmem, śpiewanie w tracie chodzenia, wykorzystaj swoje urządzenia elektroniczne. 
  • Wykorzystaj wskazówki wzrokowe: punkty na podłodze, schodach, przekraczanie butów, wskaźniki, telefon z ćwiczeniami lub program w formie pisemnej. 
  • W internecie można znaleźć przydatne aplikacje i programy ćwiczeń dla osób z chorobą Parkinsona. Dostępne mogą być u narodowych stowarzyszeń choroby Parkinsona. 
  • Ważne jest szkolenie dla rodziny i opiekunów. 
  • Wykorzystanie pomocy: chodzik, laski z laserem, metronom. 
  • Różnorodna terapia: włącz otoczenie pacjenta, różne pozycje lub chód po różnych powierzchniach. 
  • Terapia PNF oznacza zarówno pracę na poziomie strukturalnym, jak i funkcjonalnym w celu poprawy partycypacji i jakości życia. 

Nasz punkt widzenia dotyczący ćwiczeń terapeutycznych to: 

  • Łatwe do wykonania jako terapia domowa, w szpitalu lub w praktyce. 
  • Brak lub niewielki sprzęt.
  • PNF oznacza – Pacjenci z chorobą Parkinsona potrzebują zabawy. 

Z doświadczenia wiemy, że bardzo pomaga pacjentom w wykonywaniu ćwiczeń w domu, jeśli terapeuta nagra wiadomość tekstową z kluczowymi elementami ćwiczenia. Można to zrobić na telefonie komórkowym pacjenta. 

Jak już wspomnieliśmy, program ćwiczeń do domu powinien zostać również przekazany w formie pisanej jako wizualna wskazówka. 

Inne przydatne wskazówki to: wykorzystaj muzykę i rytm w terapii i programie domowym, rozważ, w jakim stanie jest pacjent w danym dniu, również biorąc pod uwagę leki w kontekście fazy włączenia i wyłączenia. Wykorzystaj różne sprzęty w terapii, takie jak chodzik, laska z laserem, metronom, słuchawki. Włącz do terapii otoczenie pacjenta np. ogród, schody, itd. Osadź terapię w znaczącym dla pacjenta kontekście, w różnym otoczeniu, w środku i na zewnątrz domu.

Zakończenie

Chcielibyśmy złożyć podziękowania. Dziękujemy wszystkim naszym pacjentom, wspierającym nas w stworzeniu tej prezentacji. Dziękujemy również Louise Rutz-LaPitz za poprawę naszego języka angielskiego. I dziękujemy za Twoje zainteresowanie i uwagę. Pamiętaj, aby nie przegapić jutrzejszej prezentacji „PNF – torowanie oddychania i mobilności tułowia. Istotna terapia po covidowa”.

Jeśli w przyszłym roku masz ochotę dołączyć do kongresu online możesz zapisać się tu https://ipnfaonline.com/.

PNF